غيله باشد نميتوان كرد چه با محمد سى مردند كه هر يكى اختيار قتل خود ميكنند بر قتل وى پس با پيغمبر گفتند كه سى مرد بسيارند و موجب اختلاف آراء و اقوال مىشود صلاح در آنست كه سه كس باشد با ما و سه كس با تو و باتفاق بگوشهء رويم و در اين باب با يكديگر مشورت كنيم پس سه كس را تعيين كردند و در خفيه هر يكى را كاردى دادند تا رسول را بكشند و در ميان ايشان زنى مسلمان بود و برادرى مسلمان داشت كه با رسول ميبود صورت حال را با برادر اخبار كرد و او پيغمبر را از اين مكر واقف ساخت روز ديگر آن حضرت لشگر را به زير حصن ايشان آورد و بيست و يك روز ايشان را در حصار محبوس ساخت و خداى تعالى رعبى در دل ايشان انداخت و از نصرت منافقان نوميد شده اختيار صلح كردند رسول فرمود صلح بر اينطريق است كه از اين ولايت برويد و غير اسلحه آنچه بر شتر توانيد نهاد همراه خود ببريد ايشان بالضرورة به اين راضى شدند و از ابن عباس مرويست كه به اين شرط صلح كردند كه اهل هر خانه بيش از سه شتر متاع و غله نبرد پس ايشان ناحيه مدينه را بگذاشتند و باريحا و ازرعات كه از ولايت شام است نزول كردند الا آل ابى حقيق و آل حى بن اخطب كه باهل خيبر ملحق شدند و طايفهء ديگر بحيره رفتند حق سبحانه دربارهء ايشان فرمود كه * ( هُوَ الَّذِي ) * او است خداوندى كه از روى احراء و اذلال * ( أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * بيرون كرد آنان را كه نگرويدند * ( مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ ) * از اهل تورية يعنى بنى النضير * ( مِنْ دِيارِهِمْ ) * از سراها و منزلهاى خود كه در زمين مدينه داشتند * ( لأَوَّلِ الْحَشْرِ ) * در اول راندن ايشان از جزيرهء عرب بشام و اوليت آن به اعتبار آنست كه اين نوع مذلت قبل از اين بايشان نرسيده بود و لام در اين مقام بمعنى فى است مانند لام قدمت لحيوتى و حبته لوقت كذا و متعلق است باخراج و حشر بمعنى اخراج جمعيست از مكانى بمكانى ديگر و گويند اول حشر باعتبار آنست كه آخر حشر ايشان از خيبر خواهد بود بشام يا آخر حشر آنها در روز قيامت خواهد بود چنان كه در روايت آمده كه در آخر الزمان آتشى از جانب مشرق بيايد و همهء مردم را به زمين شام راند و آنجا قيامت قايم گردد پس آن حشر دوم ايشان خواهد بود به زمين شام و عكرمه از ابن عباس روايت كرده كه هر كه شك دارد در آنكه زمين محشر زمين شام خواهد بود بايد كه اين آيه را بخواند زيرا كه رسول ايشان را گفت كه جلاى وطن كنيد و از منازل خود بدر رويد گفتند بكجا رويم فرمود به زمين محشر و بعد از آن حق سبحانه اين آيه فرستاد و بعضى چنين تفسير كرده‌اند كه اول راندن ايشان بود به جهت قتال چه آن اول قتالى بود كه رسول با ايشان كرد بعد از آن از روى امتنان بر مؤمنان ميفرمايد كه * ( ما ظَنَنْتُمْ ) * گمان نداشتيد اى اهل ايمان * ( أَنْ يَخْرُجُوا ) * آن